در این مقاله به بررسی تفاوتهای کلیدی بین سیستمهای کنترل صنعتی (ICS) و سامانههای نظارت و جمعآوری داده (SCADA)، مزایای امنیتی هر یک و بهترین شیوههای حفاظت از آنها میپردازیم.
مقدمهای بر ICS/SCADA
Industrial Control Systems (ICS) و Supervisory Control and Data Acquisition (SCADA) از ارکان اصلی اتوماسیون صنعتی در دنیای مدرن محسوب میشوند. این فناوریها با بهینهسازی فرایندهای صنعتی، امنیت و بهرهوری را به میزان قابلتوجهی افزایش میدهند. بسیاری از صنایع از جمله تولید، انرژی، تصفیه آب و حملونقل به طور گسترده از ICS و SCADA بهره میبرند.
سیستم کنترل صنعتی (ICS) مسئول خودکارسازی و کنترل فرایندها است؛ در حالیکه اسکادا (SCADA) امکان نظارت و مدیریت لحظهای را فراهم میسازد. ترکیب این دو فناوری، زیرساختی قدرتمند برای عملیات صنعتی ایجاد کرده و مدیریت کارامد سیستمها را تضمین میکند.
ICS و SCADA با استفاده از دادهها و تسهیل فرایندهای عملیاتی، نقش مهمی در بهینهسازی صنایع ایفا میکنند. یکپارچگی این دو سیستم، بهرهوری را افزایش داده و مدیریت ریسک را به شکل موثرتری امکانپذیر میسازد. درک سازوکار ICS و SCADA برای پیشرفت اتوماسیون صنعتی و تقویت امنیت، امری ضروری است.
معنای دقیق ICS (Industrial Control Systems) چیست؟
سیستمهای کنترل صنعتی (ICS) برای خودکارسازی و مدیریت فرایندهای صنعتی مورد استفاده قرار میگیرند. این سیستم از مکانیزمهای کنترلی متعددی مانند Distributed Control Systems (DCS)، Programmable Logic Controllers (PLC) و Remote Terminal Units (RTU) تشکیل شده است. به طور کلی ICS در صنایع مختلفی از جمله تولید، انرژی، تصفیه آب و حملونقل پیادهسازی شده و نقش کلیدی در بهینهسازی عملکرد صنعتی ایفا میکند.
سیستمهای کنترل صنعتی (ICS) با خودکارسازی و مدیریت فرایندها، نیاز به دخالت انسانی را به حداقل میرسانند. این رویکرد موجب ثبات در کیفیت، کاهش خطاها و افزایش بهرهوری در عملیات صنعتی میشود.
با توجه به اینکه سیستمهای کنترل صنعتی (ICS)، بخشی از زیرساختهای حیاتی محسوب شده و حاوی اطلاعات محرمانه و حساس هستند، تامین امنیت آنها، امری کاملا ضروری است. پیادهسازی اقدامات امنیتی موثر، علاوه بر جلوگیری از حملات سایبری، موجب تضمین امنیت و تداوم عملیات صنعتی میگردد.
مفهوم دقیق SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) چیست؟
سیستمهای نظارت و جمعآوری اطلاعات (SCADA)، وظیفه مدیریت و پایش عملیات صنعتی را بر عهده داشته و به عنوان زیرمجموعهای از ICS شناخته میشوند. این سامانه با فراهم آوردن امکان نظارت لحظهای بر فرایندهای صنعتی، شرایطی را برای کنترل دقیق و اتخاذ تصمیمات بهینه مهیا میسازد.
SCADA شامل یک سیستم مرکزی، واحدهای راه دور (remote units) و شبکههای ارتباطی (communication networks) میگردد.
سیستم SCADA به عنوان یک ابزار پیشرفته، امکان کنترل از راه دور تجهیزات را برای اپراتورها فراهم میآورد. این قابلیت به آنها اجازه میدهد بدون نیاز به حضور فیزیکی در محل، تنظیمات ضروری را انجام دهند و در نتیجه انعطافپذیری و کارایی عملیات را به طور چشمگیری افزایش دهند.
علاوه بر این امکان واکنش سریع در مواقع بحرانی را برای اپراتوها میسر ساخته و از دخالت انسان در شرایط خطرناک جلوگیری میکند.
غالبا سیستمهای SCADA مورد هدف حملات سایبری قرار میگیرند و نفوذ به امنیت این سیستمها، میتواند خطرات جدی به همراه داشته باشد. بنابراین حفاظت از این سیستمها به عنوان یک اقدام حیاتی، ضروری است.
تفاوت ICS و SCADA در چیست؟
سیستمهای ICS و SCADA نقش مهمی در اتوماسیون صنعتی دارند. هر یک از این سیستمها، وظایف و کاربردهای متفاوتی داشته و شناخت دقیق فنی آنها، امکان استفاده بنینه از ظرفیتهای موجود را میسر میسازد.
تفاوت ICS و SCADA در کاربردها و عملکردها
| ICS | SCADA |
| برای کنترل و اتوماسیون فرایندهای صنعتی به کار میرود و در بخشهایی که نیاز به کنترل مداوم است، کاربرد دارد. به عنوان مثال کارخانجات تولیدی، تولید برق و تاسیسات فرآوری شیمیایی. | این سیستمها، مسئولیت نظارت و مدیریت فرایندهای صنعتی را بر عهده دارند و دادهها را به صورت لحظهای از حسگرها و تجهیزات جمعآوری میکنند و اطلاعات کلی را در اختیار اپراتورها قرار میدهند. SCADA در بخشهایی که نظارت و کنترل متمرکز نیاز است، کاربرد دارد؛ مانند تاسیسات تصفیه آب، شبکههای برق و لولهکشی نفت و گاز. SCADA به اتخاذ تصمیمهای سریع و آگاهانه کمک کرده و انعطافپذیری لازم برای کنترل از راه دور فرایندها را تامین میکند. |
تفاوت ICS و SCADA در ساختار
| ICS | SCADA |
| این سیستم وظایف خود را با استفاده از اجزای سختافزاری و نرمافزاری مختلف انجام میدهد که در ادامه شرحی از المانهای آن ارائه شده است: | دارای معماری لایهای بوده که برای نظارت و کنترل دقیق و جامع از یک نقطه مرکزی، طراحی شده است. در ادامه به توضیح المانهای آن خواهیم پرداخت. |
| دستگاههای میدانی (Field Devices)
این دستگاهها شامل سنسورها و اجزای عملیاتی (actuators) هستند که به طور مستقیم با فرایندها ارتباط دارند. حسگرها دادهها را جمعآوری میکنند و اجزای عملیاتی اقداماتی مانند حرکت، تغییر دما یا فشار را طبق دستورات سیستم انجام میدهند.
|
سیستم مرکزی SCADA (SCADA Master Unit)
یک سیستم مرکزی است که بر کل سیستم نظارت داشته و دادههای جمعآوریشده از تمام سایتها را پردازش میکند.
|
| دستگاههای کنترلکننده (Control Devices)
شامل Programmable Logic Controllers (PLCs) و Distributed Control Systems (DCS) میگردد. PLCها برای وظایف ساده و تکراری و DCSها برای فرایندهای پیچیده و مداوم کاربرد دارند. این تجهیزات، دادههای جمعآوریشده توسط سنسورها را پردازش کرده و دستورات لازم را به تجهیزات عملیاتی (actuators) میدهند. |
واحدهای Remote Terminal (RTU)
دستگاههای میدانیای هستند که در سایتهای مختلف واقع شدهاند و به جمعآوری اطلاعات از سنسورهای مختلف میپردازند. سپس این دادهها را به سیستم مرکزی SCADA (SCADA Master Unit) ارسال و دستورات لازم برای کنترل تجهیزات را صادر میکنند.
|
| رابط یا واسط بین انسان و دستگاه (HMI)
این اینترفیسها (Human-Machine Interfaces) به اپراتورها اجازه میدهند که با ICS به طور موثر تعامل داشته باشند. HMI اطلاعات را به صورت گرافیکی، نمایش داده و اپراتورها میتوانند به راحتی، سیستم را نظارت و کنترل کنند.
|
کنترلکنندههای Programmable Logic (PLC)
وظایف کنترل سایتها از راه دور را بر عهده دارند و عملکرد آنها به طور مستقیم با RTUها مرتبط است. این سیستمها به منظور خودکارسازی فرایندها به طور هماهنگ عمل میکنند.
|
| شبکه ارتباطی (Communication Network)
مسئولیت اصلی این شبکه، برقرای ارتباط بین سیستم مرکزی SCADA، RTU و PLC است. در عین حال به انتقال دادهها بین واحد مرکزی و سایتهای راه دور نیز میپردازد.
|
تفاوت ICS و SCADA از منظر امنیت
| ICS | SCADA |
| نگهداری و عملکرد صحیح تجهیزاتی مانند PLCها، DCSها و سایر دستگاههای کنترلکننده از اهمیت ویژهای برخوردار است. در همین راستا ایمنسازی دستگاههای میدانی (field devices) مانند سنسورها و المانهای عملیاتی که مستقیما با فرایندهای فیزیکی مرتبط هستند، امری ضروری به شمار میرود. علاوه بر این حفاظت از انتقال امن اطلاعات بین بخشهای مختلف سیستم کنترل صنعتی (ICS)، برای تامین امنیت کلی سیستم، بسیار مهم است.
به طور کلی سیستمهای کنترل صنعتی (ICS) در برابر تهدیداتی مانند بدافزارها و باجافزار، آسیبپذیر هستند و میتوانند سیستمهای کنترل را مورد هدف قرار دهند. گروههای هکری با دسترسی غیرمجاز به این سیستمها، میتوانند فرایندها را مختل کنند. برای تقویت امنیت سایبری، میتوان بر اساس رویکرد network segmentation، شبکه را به بخشهای مجزا تقسیم کرد. این کار باعث میشود که حملات سایبری، محدود شده و از گسترش آن به سایر بخشها جلوگیری شود. سیستمهای شناسایی نفوذ (IDS) میتوانند تهدیدات احتمالی را در لحظه شناسایی کنند. همچنین، اعمال کنترل دقیق بر دسترسیها و انجام بهروزرسانیهای منظم سیستمها، نقش موثری در افزایش سطح امنیت خواهند داشت.
|
در سیستمهای SCADA، محافظت از واحد مرکزی (master unit) بسیار اهمیت دارد. همچنین محافظت از RTU ها و PLCها نیز به دلیل جلوگیری از دسترسی غیرمجاز به سایتها حیاتی است. امنیت اطلاعات منتقلشده بین واحدهای مرکزی و سایتهای remote نیز باید همیشه مدنظر قرار گیرد.
سیستمهای SCADA با تهدیداتی مانند Man in the Middle (MITM) مواجه هستند که در آن، ارتباطات بین واحد مرکزی (master unit) و سایتهای ریموت، ممکن است مورد نفوذ، قرار گرفته و دستخوش تغییر شوند. یکی دیگر از حملاتی که ممکن است متوجه این سیستمها گردد، DoS بوده که سیستم را با ترافیک مخرب، تحت فشار قرار داده و جریان اطلاعات را مختل میکند. دستکاری دادهها نیز یکی دیگر از چالشهای امنیتی است که میتواند اپراتورها را گمراه کرده و یا فرایندها را دستکاری کند. برای تامین امنیت این سیستمها میتوان اقداماتی مانند احراز هویت دستگاهها، بررسی صحت اطلاعات و بازرسیهای امنیتی منظم را پیادهسازی نمود. همچنین استفاده از رمزنگاری و پروتکلهای ارتباطی امن مانند SSL/TLS میتواند از دسترسی غیرمجاز به دادهها جلوگیری کند. نظارت مداوم برای شناسایی ناهنجاریها و تهدیدات احتمالی به صورت فوری، یک ضرورت اجتنابناپذیر است.
|
مزایا و معایب رویکردهای ایمنسازی ICS و SCADA
در مقوله امنیت سایبری، هر یک از سیستمهای ICS و SCADA، ویژگیهای خاص خود را دارند. ساختار متمرکز SCADA مدیریت امنیت را تسهیل نموده اما در عین حال نقاط ضعفی نیز به همراه دارد. از سوی دیگر معماری توزیعشده ICS (distributed architecture) باعث افزایش تابآوری سیستم میشود، اما مدیریت آن ممکن است پیچیده باشد.
مزایا و معایب تامین امنیت سیستمهای کنترل صنعتی (ICS)
| مزایا | معایب |
| قابلیت اطمینان بالا (High Reliability)
سیستمهای ICS دارای المانهای مقاومی بوده که عملیات بدون وقفه را حتی در صورت خرابی یک بخش، تضمین میکنند. همچنین از بروز downtimeهای ناشی از حملات سایبری جلوگیری میکنند. |
سیستمهای منسوخشده (Legacy Systems)
بسیاری از سیستمهای ICS از فناوریهای قدیمی استفاده میکنند و فاقد فیچرهای امنیتی هستند که این امر آنها را در برابر حملات سایبری، آسیبپذیر میسازند. |
| شبکههای اختصاصی (Dedicated Networks)
اکثر سیستمهای ICS بر روی شبکههای ایزوله، فعالیت میکنند که این امر، دسترسی مهاجمان از شبکههای شبکههای خارجی را دشوارتر میسازد. |
اقدامات امنیتی محدود (Limited Security Measures
این سیستمها بدون در نظر گرفتن امنیت سایبری طراحی شدهاند که این امر میتواند منجر به ایجاد آسیبپذیریهای امنیتی گردد. |
| نظارت لحظهای (Real-Time Monitoring)
سیستمهای ICS، امکان نظارت و کنترل لحظهای را فراهم میآورند که این امر، شناسایی و مقابله فوری با تهدیدات امنیتی را تسهیل میکند. |
پیچیدگی (High Complexity)
سیستمهای ICS غالبا پیچیده بوده و به دانش فنی نیاز دارند؛ که مدیریت امنیت را دشوار میکند.
|
مزایا و معایب تامین امنیت سیستمهای نظارت و جمعآوری اطلاعات (SCADA)
| مزایا | معایب |
| مدیریت متمرکز (Centralized Control)
سیستمهای SCADA، اطلاعات فرایندها را به صورت متمرکز ارائه داده که نظارت و مدیریت امنیت برای سایتهای مختلف تسهیل میکند. |
سطح گسترده حملات (Wide Attack Surface)
با توجه به اینکه سیستمهای SCADA به سایتهای ریموت متصل هستند، نقاط احتمالی برای نفوذ مهاجمان سایبری در آنها افزایش مییابد. |
| جمعآوری لحظهای دادهها (Real-Time Data Collection)
با ارائه اطلاعات به صورت لحظهای، امکان شناسایی و مهار فوری تهدیدات امنیتی را میسر میکنند.
|
شبکههای بههمپیوسته (Interconnected Networks)
اتصال این سیستمها به شبکههای سازمانی و فضای اینترنت، آنها را در برابر حملات سایبری، آسیبپذیر میسازد.
|
| رمزنگاری پیشرفته (Advanced Encryption)
سیستمهای مدرن از رمزنگاری و پروتکلهای ارتباطی پیشرفته استفاده میکنند تا از دادههای در حال تبادل به صورت موثر محافظت کنند. |
روشهای امنیتی ناهماهنگ (Inconsistent Security Practices)
در سیستمهای SCADA، رویکردهای امنیتی مختلفی به کار گرفته میشود. در صورت عدم هماهنگی میان آنها، این تفاوتها میتوانند منجر به ایجاد آسیبپذیریهای امنیتی شوند. |
چالشهای امنیتی ICS و SCADA
ICS و SCADA نقش مهمی در صنایع مختلف ایفا کرده و دستاورد آنها برای سازمانها شامل اتوماسیون، کنترل و نظارت موثر است. در ادامه به برخی از کاربردهای کلیدی در بخشهای مختلف پرداخته میشود که در آنها، ICS و SCADA به تضمین اثربخشی و قابلیت اطمینان عملکردها کمک میکنند.
صنعت تولید
در این صنعت، اتوماسیون ارائهشده توسط ICS و SCADA، کنترل کیفیت را تضمین کرده و با پیشبینی و اصلاح مشکلات پیش از وقوع خرابی، از توقفهای ناگهانی جلوگیری میکند. این سیستمها با سادهسازی فرایندها، سرعت عملیات را افزایش داده و در عین حال، خطای انسانی را به حداقل میرسانند.
انرژی
سیستمهای ICS و SCADA، در بخش انرژی نقش حیاتی در تولید برق، مدیریت شبکه و ادغام انرژیهای تجدیدپذیر ایفا میکنند. این سیستمها تجهیزات نیروگاهها را کنترل کرده، عملکرد را بهینهسازی نموده و امنیت عملیات را تضمین میکنند. سیستمهای SCADA با مدیریت شبکه برق، عرضه و تقاضا را متعادل ساخته و در صورت بروز اختلال، برای پایداری سیستم به سرعت وارد عمل میشوند. درحوزه انرژیهای تجدیدپذیر نیز این سیستمها با نظارت و کنترل نیروگاههای بادی و خورشیدی، ادغام بهینه آنها در شبکه را امکانپذیر میکنند.
خدمات رفاهی عمومی
سیستمهای ICS و SCADA مدیریت تصفیه آب، فاضلاب و توزیع گاز را بر عهده دارند. این سیستمها، فرایند تصفیه آب را خودکار ساخته و به رعایت استانداردهای امنیتی کمک میکنند. در بخش تاسیسات فاضلاب نیز پمپها و شیرآلات را کنترل نموده تا تصفیه بهتر انجام شود. همچنین جریان گاز در خطوط لوله را پایش کرده، میزان جریان را بررسی و نشتیها را شناسایی میکند تا توزیع گاز به صورت ایمن انجام شود.
نفت و گاز
سیستمهای ICS و SCADA در این صنعت، برای اکتشاف، تولید، نظارت بر خطوط لوله و عملیات پالایشگاهی کاربرد دارند. این سیستمها عملکرد دکلهای حفاری و سکوهای تولید را خودکار ساخته و با بهینهسازی فرایند استخراج، امنیت را ارتقا میدهند. سیستم SCADA به صورت مداوم، خطوط لوله را پایش میکند تا انتقال ایمن هیدروکربنها را تضمین کند. در پالایشگاهها نیز فرایندهای پیچیده شیمیایی را کنترل کرده تا کیفیت محصولات و کارایی عملیات حفظ شود.
حملونقل
سیستمهای ICS و SCADA در راهآهن، مدیریت ترافیک و عملیات فرودگاهی استفاده میشوند. این سیستمها شرایط مسیر را پایش کرده و حرکت قطارها را مدیریت میکنند تا امنیت را بهبود بخشند. همچنین با کنترل چراغهای راهنمایی، به روانتر شدن جریان ترافیک و افزایش امنیت جادهها کمک میکنند. سیستمهای SCADA فرایند جابهجایی چمدانها را خودکار ساخته و تاسیسات فرودگاهی را نظارت میکنند تا تجربه مسافران بهبود یابد و عملیات به صورت هماهنگتر صورت گیرد.
چند تجربه مهم از سیستمهای ICS و SCADA
حوادث گذشته باعث بروز نگرانیهای امنیتی زیادی شده است. برای محافظت در برابر تهدیدات در حال تحول، تمرکز بر امنیت سایبری سیستمهای ICS و SCADA ضروری است. این حوادث، آسیبپذیریهای موجود در ICS و SCADA را نمایان ساختهاند که باید به دقت مورد رسیدگی قرار گیرند و اقدامات امنیتی مناسب اعمال شود.
BlackEnergy
بلکانرژی، بدافزاری بود که در حمله سایبری به شبکه برق اوکراین در سال ۲۰۱۵ استفاده شد و منجر به قطعی گسترده برق شد. این حادثه اهمیت مدیریت موثر بحران و تقسیمبندی شبکه (network segmentation) را برجسته ساخت. همچنین بر ضرورت انجام ممیزیهای امنیتی منظم و آموزش کارکنان برای شناسایی و مقابله با تهدیدات تاکید نمود. همچنین این رویداد بر اهمیت استفاده از احراز هویت چندمرحلهای و رمزنگاری به عنوان تدابیر امنیتی حیاتی تاکید کرد.
Triton/Trisis
بدافزار Triton که با عنوان Trisis نیز شناخته میشود، سیستمهای امنیت صنعتی Triconex که توسط شرکت Schneider Electric طراحی شده را مورد هدف قرار داد. هدف اصلی این بدافزار دستکاری کنترلکنندههای امنیتی بود که میتوانست منجر به آسیبهای فاجعهبار در سیستمهای صنعتی گردد.
درسی که از این حمله سایبری میتوان گرفت این است که سیستمهای امنیتی حیاتی باید به طور کامل، ایزوله و محافظت شوند تا از دسترسیهای غیرمجاز، جلوگیری شود. پایشهای منظم برای اطمینان از یکپارچگی سیستمها و بهکارگیری سیستمهای تشخیص ناهنجاریها، برای شناسایی تغییرات غیرمجاز در پروتکلهای امنیتی ضروری است. این حادثه همچنین ضرورت تقویت امنیت سیستمهای امنیتی با استفاده از تدابیر مختلف مانند دفاع لایهای و کنترل دقیق دسترسی را بهوضوح نشان داد.
Havex
بدافزار Havex از طریق حملات watering hole توزیع شد و هدف آن، سیستمهای کنترل صنعتی بود. حملات watering hole به نوعی از حملات سایبری گفته میشود که در آن مهاجم ابتدا وبسایتهایی را هدف قرار میدهد که احتمال دارد کاربران خاص به آنها دسترسی پیدا کنند. به عبارتی این حمله مانند تلهای است که کاربران، بهطور تصادفی وارد آن میشوند.
این حادثه نشان داد که ایمنسازی زنجیره تامین و نرمافزارهای ارائهشده توسط توسعهدهنده (third-party software) برای جلوگیری از حملات غیرمستقیم بسیار ضروری است. همچنین اهمیت مدیریت ریسک تامینکنندگان را نمایان کرد و نشان داد که تمام بهروزرسانیهای نرمافزاری باید پیش از اجرا، تایید و آزمایش شوند. استفاده از تدابیر امنیتی سختگیرانه مانند امضا کردن کد (code signing) به عنوان یک فرایند امنیتی برای تایید اصالت، منبع و یکپارچگی نرمافزار میتواند از چنین نفوذهایی جلوگیری کند.
Shamoon
Shamoon ویروسی بود که شرکتهای Saudi Aramco و RasGas قطر را مورد هدف قرار داد. این بدافزار با حذف اطلاعات هزاران سیستم، باعث اختلال گستردهدر عملیات شد.
این حمله نشان داد که تامین امنیت سیستمهای endpointها و بکاپگیری منظم از دادهها برای حفظ یکپارچگی و در دسترس بودن اطلاعات ضروری است. همچنین، اجرای اقدامات جامع امنیت سایبری مانند تقسیمبندی شبکه (network segmentation) و سیستمهای شناسایی تهدیدات نقش مهمی در حفاظت از زیرساختهای حیاتی دارد.
Night Dragon
Night Dragoon بدافزاری بود که با هدف جاسوسی سایبری در سازمانهای نفت، انرژی و پتروشیمی در سراسر جهان به کار گرفته شد. این حمله به طور خاص اطلاعات محرمانه و پروژههای صنعتی را هدف قرار داد.
این حمله نشان داد که محافظت از اطلاعات حیاتی و اطلاعات استراتژیک مستلزم استفاده از سیستمهای پیشرفته شناسایی و جلوگیری از تهدیدات است. علاوه بر این بهروزرسانی مستمر پروتکلهای امنیتی و ارزیابی مداوم تهدیدات نقش مهمی در کاهش چنین مخاطراتی ایفا میکند.
بهترین شیوههای ایمنسازی ICS/SCADA
امنیت OT و تاثیر آن بر ICS و SCADA
امنیت Operational Technology (OT) برای حفاظت از سیستمهای ICS و SCADA حیاتی است. Operational Technology شامل سختافزار و نرمافزاری است که به طور مستقیم دستگاهها، فرایندها و رویدادها را کنترل و نظارت میکند.
امنیت OT به معنای محافظت از عملیات صنعتی در برابر تهدیدات سایبری است که میتواند فرایندهای فیزیکی را مختل کرده و امنیت انسان را به خطر بیندازد. ایمنسازی محیطهای OT به طور مستقیم بر امنیت سیستمهای ICS و SCADA تاثیر میگذارد، زیرا این سیستمها در هماهنگی کامل با یکدیگر برای مدیریت موثر فرایندهای صنعتی عمل میکنند.
بهترین روشهای تامین امنیت سیستمهای ICS و SCADA
محافظت از سیستمهای ICS و SCADA یک موضوع کاملا حیاتی است. در اینجا به چند رویکرد مهم برای ارتقا سطح امنیت این سیستمها اشاره میشود:
-
تقسیمبندی شبکه (Network Segmentation)
شبکه را به بخشهای جداگانه تقسیم کرده و سیستمهای ICS را از شبکههای IT جدا کنید تا در صورت وقوع حمله، از گسترش آن به سایر بخشهای شبکه جلوگیری شود.
-
کنترل دسترسیها (Access Control)
دسترسی کاربران را بر اساس سمت شغلی آنها (RBAC) تنظیم کنید تا فقط به اطلاعات و منابع مورد نیاز خود دسترسی داشته باشند. همچنین اصل حداقل دسترسی (least privilege) را اجرا کرده و به صورت دورهای سطح دسترسیها را بازبینی کنید.
-
بهروزرسانیهای منظم و دورهای (Regular Updates)
نرمافزارها، سختافزارها و فریمورها را بهطور منظم بهروزرسانی کنید تا آسیبپذیریهای شناختهشده برطرف شده و امنیت سیستم تقویت گردد.
-
مدیریت بحران (Incident Response Plan)
یک برنامه جامع و اختصاصی برای محیطهای ICS و SCADA طراحی کنید تا در صورت بروز حادثه، واکنش سریع و موثر داشته باشید. این برنامه باید شامل شناسایی تهدیدات، مهار و رفع آنها و همچنین بازیابی سیستمها باشد.
-
آموزش پرسنل (Employee Training)
یک برنامه آموزشی مستمر برای کارکنان، تدوین کنید تا آگاهی آنها نسبت به تهدیدات امنیتی افزایش یابد و با بهترین روشهای تامین امنیت آشنا شوند. این آموزشها باید شامل شناسایی حملات فیشینگ، اجرای پالیسیهای امنیتی و واکنش متاسب در برابر تهدیدات سایبری باشد.
-
احراز هویت (Strong Authentication)
برای دسترسی به سیستمهای ICS و SCADA، احراز هویت چندمرحلهای (MFA) را اعمال کنید و پسوردهای پیشفرض را تغییر دهید.
-
ایمنسازی سختافزارها (Physical Security)
دسترسی فیزیکی به سختافزارهای ICS و SCADAرا صرفا به افراد مجاز، محدود کنید و برای جلوگیری از دسترسیهای غیرمجاز، از دوربینهای نظارتی، قفلهای امنیتی و سیستمهای پیشرفته کنترل دسترسی استفاده کنید.
-
بکاپگیری و بازیابی دادهها (Backup and Recovery)
به صورت دورهای و منظم از پیکربندیها و اطلاعات حیاتی سیستم، بکاپ تهیه کنید تا در صورت وقوع حمله سایبری، آسیبها را به حداقل برسانید.
-
مدیریت وندورها (Vendor Management)
روشهای امنیتی تامینکنندگانی که به سیستمهای ICS و SCADA سازمان شما دسترسی دارند را ارزیابی کرده و اطمینان حاصل کنید که آنها از استانداردهای امنیتی شما مطلع بوده و به آنها پایبند هستند.
اهمیت ICS/SCADA در اتوماسیون صنعتی
سیستمهای ICS و SCADA در اتوماسیون صنعتی مدرن دارای مزایای فراوانی هستند که بهرهوری، امنیت و قابلیت اطمینان را افزایش میدهند. این سیستمها با نظارت و کنترل لحظهای بر فرایندهای صنعتی، امکان مدیریت متمرکز را فراهم میکنند. این امر باعث میشود که تصمیمگیریها و واکنشها به مسائل عملیاتی بهطور سریع و آگاهانه انجام شوند.
سیستمهای ICS/SCADA نقش کلیدی در ایجاد ارتباط یکپارچه و هماهنگی موثر بین بخشهای مختلف عملیات صنعتی دارند. این سیستمها با تحلیل پیشرفته دادهها، موجب بهینهسازی فرایندها و در نهایت کاهش هزینهها و بهبود عملکرد کلی میشوند.
علاوه بر این، اتوماسیون ایجاد شده توسط سیستمهای ICS/SCADA خطای انسانی را به حداقل میرساند و عملیات پایدار و قابلاعتمادی را تضمین میکند. این سیستمها با خودکارسازی فرایندهای کاری و روتین، بهرهوری کلی را افزایش داده و فرصتی برای استفاده بهینه از منابع فراهم میکنند.
FortiNAC یک راهکار مبتنی بر رویکرد zero-trust است که امنیت سیستمهای ICS و SCADA را به طور چشمگیری ارتقا میبخشد. این راهکار با نظارت و محافظت از تمام منابع دیجیتال متصل به شبکه سازمانی، کنترل جامع و واکنش خودکار برای هر دستگاه شبکه را فراهم میآورد و از ویژگیهای زیر برخوردار است:
- اسکن کردن دستگاهها و سیستمها بدون نیاز به نصب نرمافزار خاص (Agentless Scanning)؛
- استفاده از ۲۱ روش مختلف برای شناسایی و تحلیل ویژگیها و رفتار دستگاهها و کاربران در شبکه؛
- قابلیت ادغام با سایر راهکارهای امنیتی فورتینت (Fortinet Security Fabric Integration)؛
- تقسیمبندی دقیقتر شبکه به بخشهای کوچکتر و ایزوله به منظور کنترل بیشتر (Microsegmentation)؛
- سازگار با سایر راهکارهای امنیتی از وندورهای مختلف (Extensive Multivendor Support).
سوالات رایج در خصوص راهنمای جامع ICS/SCADA
-
چه تفاوتی بین OT، ICS و SCADA وجود دارد؟
فناوری عملیاتی (OT) به سیستمهایی گفته میشود که در عملیات صنعتی استفاده شده و برای نظارت و کنترل دستگاهها و فرایندهای فیزیکی در صنایع مختلف به کار میروند.
سیستم کنترل صنعتی (ICS) بخشی از OT بوده که به طور خاص برای کنترل و نظارت بر فرایندهای صنعتی طراحی شده است. این سیستمها شامل تجهیزات مختلفی مانند PLCها و DCSها هستند که در صنایع مختلف مانند تولید برق، نفت و گاز استفاده میشوند.
سیستم نظارتی و جمعآوری دادهها (SCADA) نوعی از ICS است که رابط کاربری متمرکز برای اپراتورها را فراهم میکند. این سیستم، دادهها را به صورت لحظهای از سنسورها و دستگاهها، جمعآوری کرده و آنها را روی سیستم نمایش میدهد. به این ترتیب امکان کنترل و نظارت بر فرایندهای صنعتی را ممکن میسازد.
-
سیستمهای ICS و SCADA چگونه با هم کار میکنند؟
سیستمهای ICS، فرایندهای صنعتی را به طور خودکار، کنترل و مدیریت نموده و سیستمهای SCADA، دادهها را جمعآوری و نظارت میکنند تا اطلاعاتی کلی و متمرکز فراهم آورند.
به طور خلاصه SCADA نظارت و تجزیه و تحلیل دادهها را انجام میدهد، در حالی که ICS کنترلهای عملیاتی را مدیریت میکند.
-
امنیت شبکه چگونه با زیرساختهای ICS و SCADA یکپارچه میشوند؟
با استفاده از تکنیکهای مختلف مانند فایروالها، سیستمهای تشخیص نفوذ، رمزنگاری و ممیزیهای امنیتی منظم.
-
چرا سیستمهای ICS/SCADA برای محیطهای صنعتی، ضروری هستند؟
زیرا نظارت و کنترل لحظهای بر فرایندهای پیچیده را فراهم میکنند.
-
چگونه میتوان با آسیبپذیریهای سیستمهای ICS و SCADA مبارزه کرد؟
با اعمال تدابیر امنیتی سختگیرانه مانند بهروزرسانی و نصب پچهای امنیتی، کنترل دسترسیها، فایروالها و سیستمهای شناسایی نفوذ.
تقسیمبندی شبکه (Network Segmentation) و کانالهای رمزگذاریشده نیز امنیت را تقویت میکنند. علاوه بر این، انجام ممیزیهای امنیتی منظم و آموزش کارکنان در زمینه بهترین شیوههای امنیت سایبری برای شناسایی و مقابله با تهدیدات احتمالی اهمیت دارد.
